Źródła do dziejów dawnego Mazowsza.

Baza danych i interaktywny atlas historyczny

Projekt opracowany na zlecenie Towarzystwa Miłośników Historii, przy współpracy Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN przez zespół w składzie: Arkadiusz Borek (IH UW-IH PAN), Krzysztof Boroda (IHiNP UwB), Krzysztof Chłapowski (IH PAN), Michał Gochna (IH UW-IH PAN), Albina Mościcka (IGiK), Kazimierz Pacuski (IH PAN), Marta Piber-Zbieranowska (IH PAN), Henryk Rutkowski (IH PAN), Anna Salina – kierownik projektu (IH PAN), Marek Słoń (IH PAN), Inga Stembrowicz (AGAD), Jarosław Suproniuk (IH PAN), Hubert Wajs (AGAD), Anna Wrochna (IGiK), Urszula Zachara (IH UW), Michał Zbieranowski (IH PAN), Tomasz Związek (IH UW-IH PAN).

Z pomocą rozwiązania Esri – ArcGIS (Server i Viewer for flex) publikujemy interaktywną mapę Mazowsza w XVI wieku. Podstawą jej opracowania były:

- przechowywana w Pracowni Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN Kartoteka Słownika historyczno-geograficznego Mazowsza w średniowieczu, zawierająca zebrane przez prof. Adama Wolffa i jego współpracowników wypisy ze źródeł, zarówno opublikowanych, jak i rękopiśmiennych z zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, płockiego Archiwum Diecezjalnego, Biblioteki Narodowej oraz Biblioteki Czartoryskich w Krakowie;

Słownik historyczno-geograficzny ziemi wyszogrodzkiej w średniowieczu, oprac. Adam Wolff, Anna Borkiewicz-Celińska, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1971;

Słownik historyczno-geograficzny województwa płockiego w średniowieczu, oprac. Anna Borkiewicz-Celińska, z. 1-2 Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980-1981; z. 3-4 Warszawa 1998-2000;

- opracowany przez Pracownię Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN Atlas Historyczny Polski: Mazowsze w II połowie XVI w., cz. 1: mapa, plany, cz. 2: komentarze i indeksy, red. Władysław Pałucki, Warszawa 1973.

Mapa ma umożliwić wyszukiwanie, przeglądanie i analizę informacji o miejscowościach istniejących na Mazowszu w średniowieczu i wczesnej epoce nowożytnej. Jej podstawą jest rekonstrukcja sieci osadniczej tej dzielnicy w końcu XVI w. oraz zestawienie informacji źródłowych na temat osad powstałych w średniowieczu. Wypisy ze źródeł średniowiecznych zgromadzone są w formie kartoteki, która obejmuje obszar całego Mazowsza, a następnie sukcesywnie publikowane w postaci słownika.

Za datę graniczną przyjęto rok 1526, kiedy po śmierci Janusza III, ostatniego księcia mazowieckiego z dynastii Piastów i kilkumiesięcznym okresie rządów jego siostry Anny, księstwo mazowieckie zostało wcielone do Królestwa Polskiego. Utworzyło wówczas (obok włączonych wcześniej do Polski części Mazowsza – późniejszych województw rawskiego i płockiego) województwo mazowieckie.

W pierwszym etapie, z mapą powiązana będzie zawartość wymienionych wyżej tomów Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu, a następnie opisana wcześniej kartoteka pozostałych ziem mazowieckich, umieszczona w Repozytorium Cyfrowym Instytutów Naukowych. Trwają także prace nad powiązaniem z niniejszą mapą elektronicznej edycji rejestrów czynności prawnych zdziałanych przez i wobec książąt mazowieckich: Janusza I, Bolesława V, Konrada III, Anny Radziwiłłówny, Stanisława, Janusza III i Anny Konradówny. Rejestry książęce zawarte są w tomach 3 i 8 Metryki Koronnej przechowywanej w Archiwum Głównym Akt Dawnych.

Celem twórców jest stopniowe wzbogacanie mapy o dalsze wiadomości na temat osadnictwa na Mazowszu.

Wykaz skrótów

 

Otwórz mapę Mazowsza w XVI wieku w nowym oknie. 

 

 

 

 


Publikujemy również mapę województwa mazowieckiego z 1783 r. autorstwa Karola Perthéesa wraz z komentarzem Henryka Rutkowskiego (IH PAN). Jej oryginał spłonął w czasie Powstania Warszawskiego, do dziś zachowała się jedynie w postaci negatywów na kliszach szklanych, przechowywanych w Pracowni Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN.

Otwórz mapę województwa mazowieckiego w XVIII wieku Karola Perthéesa w nowym oknie.

 

Projekt Towarzystwa Miłośników Historii Źródła do dziejów dawnego Mazowsza: baza danych i interaktywny atlas historycznych został sfinansowany z funduszy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Działalności Wspomagającej Badania (obecna nazwa: Działalność Upowszechniająca Naukę), nr umowy 800/DWB/P/2010, ze środków własnych Towarzystwa oraz Instytutu Historii w ramach Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych finansowanego ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Oś priorytetowa 2. Oprogramowanie ArcGis zastosowano dzięki wsparciu Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w ramach programu EXTERIUS – POZA SZLAKIEM, przyznanemu Pracowni Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN.